Alt İşverenlik Nedir?

Alt İşverenlik Nedir?

28.06.2016 13:52

Alt işveren  4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. Maddesinde tanımlanmıştır.  Buna göre;

“Bir işverenden, iş yerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile, teknolojik nedenlerle, uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren - alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Asıl işveren - alt işveren ilişkisinin unsurları:

1. İki ayrı işveren olması,

2. Mal ve hizmet üretimine ilişkin bir iş,

3. İşçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması,

4. Alt işverene sadece yardımcı işler veya işletmenin / işin gereği teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerin verilebilmesidir. ( İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.)

5. Alt işverenin işi asıl işverenin işyerinde yapması gerekmektedir.

Asıl işveren - alt işveren ilişkisinde alt işveren üstendiği işi sözleşme koşulları doğrultusunda ama kendi adına ve bağımsız bir şekilde yürütür. Yönetim hakkı tamamen alt işverendedir. Asıl işverenin sadece denetim hakkı vardır.

Alt işveren- asıl işveren ilişkisinin muvazaaya dayanmaması gerekmektedir. Borçlar Kanunu’na göre Muvazaa; tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla asıl iradelerini yansıtmayan, “görünüşte” bir anlaşmadır. Alt işverenlik için muvazaa,  iş kanunun uyarınca aslen asıl işverenin işçileri sayılması gereken işçilerin alt işverenin işçileri olarak çalışmalarıdır.

Muvazaalı olarak akdedilen alt işverenlik sözleşmesi kanun, ilgili yönetmelik ve Yargı kararlarında aşağıdaki şekilde örneklenmiştir. Buna göre;

1) İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,

2) Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,

3) Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,

4) Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemler

5) Çalışma koşularının asıl işverence belirlenmesi, asıl işverene fesih hakkı verilmesi, 

6) Piyasada sık bir şekilde duyduğumuz bordroda gösterme sözleşmeleri,

muvazaalıdır.

Alt işveren, sözleşmesinin imzalanmasını müteakip bir ay içinde Bölge Çalışma Müdürlüğü’ne bildirim yapmakla yükümlüdür. Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu işyerine ait belgeler gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. Bu inceleme neticesinde işlemin muvazaalı olduğunun tespit edilmesi halinde işverenler bu konudaki raporun kendilerine tebliğinden itibaren 30 iş günü içerisinde iş mahkemesine itiraz edebilirler . Otuz iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.  
Yukarıda belirtilen muvazaa tespitinden daha yoğun olarak muvazaa tespiti alt işverenin işçilerinin  işçilik alacakları nedeniyle alt işverene ve asıl işverene özellikle asıl işverenin işçilerini daha fazla maddi hakları olması nedeniyle dava açmaları halinde gündeme gelmektedir. Bu davalar sonucunda muvazaa tespit edilmesi halinde alt işverenin işçileri yine iş sözleşmelerinin başlangıcından itibaren asıl işverenin işçisi olarak kabul edilmektedir.

Muvazaanın tespiti halinde, yukarıda belirtilen hukuksal sonunca ilave olarak ayrıca hem alt işverene hem de asıl işverene idari para cezası kesilmektedir. Bu cezalar her bir işveren için ayrı ayrı olmak üzere 2015 yılı için 16,765-TL olup her yıl yeniden değerleme oranına göre artmaktadır.

Alt işverenlik ilişkisinde asıl işverene bazı yükümlülükler yüklenmiştir: 

1.  Asıl işveren gerek işçilerinin talebi ile gerekse resen alt işverenin işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmek ve ödenmediğinin tespiti halinde alt işverenin hak edişinden kesinti yaparak ödemekle yükümlüdür. 
2. Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise altıncı fıkraya göre tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlüdür.
3. Asıl işveren alt alt işverenin işçisinin tüm işçilik alacaklarından alt işverenle beraber sorumludur.     

Alt işverenlik sözleşmesi taraflar arasında yazılı şekilde yapılır. Alt İşverenlik Yönetmeliği uyarınca, Alt işverenlik sözleşmesinde;
a) Asıl işveren ile alt işverenin işyeri unvanı ve adresi,
b) Asıl işveren ile alt işverenin tüzel kişiliği ya da tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluş olması hâlinde işveren vekillerinin adı soyadı ve adresi,
c) İşyerinde yürütülen asıl işin ne olduğu,
ç) Alt işverene verilen işin ne olduğu,
d) Alt işverene asıl işin bir bölümü veriliyor ise; verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirme koşuluna ilişkin teknik açıklama,
e) Taraflarca öngörülmüş ise işin başlama ve bitiş tarihleri,
f) Alt işverenin faaliyetlerini işyerinin hangi bölümünde gerçekleştireceği,
g) Asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden, alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı,
ğ) Alt işverenlik sözleşmesinin yapılmasından önce asıl işveren tarafından çalıştırılan işçilerin alt işveren tarafından işe alınması hâlinde, bu işçilerin haklarının kısıtlanamayacağı,
h) Alt işverene verilen işin taraflar açısından yürütülme esasları,
ı) Asıl işveren veya vekili ile alt işveren veya vekilinin imzası,
             
hususlarına yer verilir.   

İşyerinde yapılan işin ve alt işverenin yapacağı işin doğru tanımlanması önemlidir.
Alt işveren, SGK’ da asıl işverenin işyeri altında işyeri açılışı yapmak zorundadır.

Özetle; Bir işyerindeki yardımcı işlerin veya asıl işin bir bölümün işyeri gerekleri ve teknolojik nedenlerle alt işverene verilmesi mümkündür. Bu durumda asıl işveren ve alt işveren alt işverenin işçisine karşı birlikte sorumludurlar.  Bu ilişkinin muvazaalı olduğunun tespiti halinde, işçi, işçinin herhangi bir tercih hakkı olmaksızın asıl işverenin işçisi sayılmaktadır.

SİSTEM Global Danışmanlık A.Ş.
Hukuk Müşavirliği 

5N1K

Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri Hakkında Merak Edilen Sorular ve Cevapları

SİSTEM MEDYA

Sizin İçin Hazırladığımız Basılı ve Görsel Yayınlara Buradan Ulaşabilirsiniz



TIKLAYINIZ
Size yardımcı olabileceğimiz her konuda danışmanlarımıza ulaşmak için.