Limited Şirket Müdürlerinin 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunundan Kaynaklı Yükümlülükleri

Limited Şirket Müdürlerinin 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunundan Kaynaklı Yükümlülükleri

06.06.2016 17:42

A.                Limited Şirkette Müdürlerin Rekabet Yasağı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun limited şirket müdürlerinin rekabet etme yasağı ile şirkete olan bağlılık yükümlülüğünü düzenleyen 626’ncı maddesi uyarınca, (1) “(1) Müdürler ve yönetimle görevli kişiler, görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini, dürüstlük kuralı çerçevesinde, gözetmekle yükümlüdürler. 202 ila 205’inci madde hükümleri saklıdır.

(2) Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemiş veya diğer tüm ortaklar yazılı olarak izin vermemişse, müdürler şirketle rekabet oluşturan bir faaliyette bulunamazlar. Şirket sözleşmesi ortakların onayı yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir.

(3) Müdürler de ortaklar için öngörülmüş bulunan bağlılık borcuna tabidir.” hükmüne yer vermiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, müdürler ve yönetimle görevli kişilerin, görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetmekle yükümlü oldukları düzenlenmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, limited ortaklıkta, müdürlerin şirketle rekabet eden faaliyetlerde bulunamayacakları düzenleme altına alınmıştır. Ancak, bu yasak; şirket esas sözleşmesinde aksi bir düzenleme öngörülerek bertaraf edilebileceği gibi, ortaklar genel kurulunun onayı ile de aksi yönde bir karar alınabilecektir. Bu bağlamda, madde gerekçesinde de, “rekabet yasağı” kanuni bir yasak olarak düzenleme altına alınmış ve şirket esas sözleşmesiyle ve de ortaklar genel kurulu kararıyla aksinin düzenleme altına alınabileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle, Kanunda müdürlerin rekabet yasağına ilişkin hüküm, emredici olarak düzenlenmemiştir. Ayrıca, madde hükmünden görüleceği üzere, rekabet yasağı kapsamına “müdür”lerin gireceğinden bahsedilmekte; bu bağlamda müdürler arasında ortak olan-ortak olmayan ayrımı yapılmamaktadır.

Bununla beraber, Kanunun 613’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Ortaklar, şirketin zararlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunamazlar. Özellikle, kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemler yapamazlar. Şirket sözleşmesiyle, ortakların, şirketle rekabet eden işlem ve davranışlardan kaçınmak zorunda oldukları öngörülebilir.” denilmektedir. Bu maddede, esas sözleşmede ortakların şirketle rekabet etmekten kaçınma yükümlülüğünün düzenleme altına alınabileceği ifade edilmiş ve müdürler hakkında düzenlenen rekabet yasağı hükmü olan TTK madde 626 saklı tutulmuştur. Kanunun “Şirket sözleşmesinde öngörülmeleri şartıyla bağlayıcı olan hükümler” başlıklı 577’nci maddesinin (g) bendinde, “Kanuni düzenlemeden ayrılan rekabet yasağına ilişkin hükümler” denilerek, esas sözleşmede öngörülmeleri kaydıyla, Kanundan daha ağır bir hüküm öngörülebileceği düzenleme altına alınmıştır. Böylece, Kanunun aradığı ve düzenleme altına aldığı sorumluluktan daha geniş bir sorumluluğun söz konusu olabilmesi esas sözleşmeye konulacak bir kayıt ile yapılması mümkün olacaktır. (2)

Rekabet yasağının neyi ifade ettiği, konusu ve dahi kapsamına nelerin girdiği hususunda kanun koyucu açık bir düzenleme getirmemektedir. Kanun, rekabet yasağını ihlal eden bu davranışları tek tek belirlemek yerine, genel bir ölçü getirmekte ve ortakların ‘şirket amacına zarar veren her türlü eylemini’ yasak kapsamına almaktadır. (3) Başka bir ifadeyle, ortağın eyleminin rekabet yasağı kapsamında değerlendirilmesi bakımından, Kanunun referansıyla o eylemin şirketin zararına sebebiyet verip vermediği incelemeye tabi tutulacaktır. Bu halde, limited şirket müdürünün başka bir şirkette ortak veya müdür olması, şayet şirketin amacına zarar vermiyorsa, rekabet yasağı kapsamında değerlendirilmeyecektir.

A.                Bağlılık ve Özen Yükümlülüğü

Kanunun “Bağlılık yükümlülüğü ve rekabet yasağı” başlıklı 613’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Ortaklar, şirket sırlarını korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük şirket sözleşmesi veya genel kurul kararıyla kaldırılamaz.” düzenlemesi yer almaktadır. Madde ifadesinde geçen “şirket sırrı” kavramı çok geniş bir mecrada değerlendirilebilecektir. Bunun sebebi, Kanun şirket sırrı kavramının neyi ifade etmesi gerektiği yönünde bir tanımlama yapmayı tercih yoluna gitmemiştir. Nitekim maddenin gerekçesinde, güçlü kişisel öğeleri haiz bir şirkette sır saklamanın, önde gelen ve vazgeçilmez nitelikte bir bağlılık yükümü olduğu ve bu nedenle şirket sırlarının saklanmasının emredici nitelikte düzenlendiği ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra, sınırlamanın geçerli olup olmadığı, sınırı ve şirket sırrı kavramının öğreti ile mahkeme kararlarınca belirlenecektir. Bu halde, şirket sırlarının ifşa edildiği ve bu yükümlülüğün yerine getirilmediği iddiasıyla dava açılması halinde, mahkemece bu yükümlülüğün ihlalinin söz konusu olup olmadığını ‘şirket özelinde’ değerlendirmeye tabi tutacaktır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında da, “Ortaklar, şirketin zararlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunamazlar. Özellikle, kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemler yapamazlar. Şirket sözleşmesiyle, ortakların, şirketle rekabet eden işlem ve davranışlardan kaçınmak zorunda oldukları öngörülebilir. hükmü yer almaktadır. Bu maddede, esas sözleşmede ortakların şirketle rekabet etmekten kaçınma yükümlülüğünün düzenleme altına alınabileceği ifade edilmiştir. Bu maddede vücut bulan özen ve bağlılık yükümü, rekabet yasağından farklı bir yükümlülüktür. (4) Bağlılık yükümünün bir sonucu olarak, ortaklar, şirket çıkarlarını zedeleyen davranışlarda bulunamayacaklardır. Özellikle de kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemler yapamayacaklardır.

Bu bağlamda, kanun koyucu müdürlerin görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmeleri gerektiğini belirtmekte ve aksi halde, kusurlu olabileceklerini de düzenlemektedir. Özen yükümlülüğü ile tedbirli bir yöneticinin davranışı kabul edilmiş ve bir diğer nesnel ölçüt olarak da, Medeni Kanun madde 2’de düzenlenen dürüstlük kuralı gereğince limited şirketin menfaatinin gözetileceği öngörülmüştür. (5) Ancak, Kanunda bağlılık yükümlülüğü tanımlanmamış; bu yükümlülüğün görünümü olarak sır saklama ve çıkarları zedeleyecek davranışlarda bulunmama yükümlülükleri ayrıca ifade edilmiştir.

Ortakların bağlılık yükümüne aykırı hareket etmesinin yaptırımı bakımından Kanunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, bağlılık yükümüne aykırı hareket eden ortak/ortaklar hakkında TTK madde 640 uyarınca ortaklıktan çıkarma davası açılması gündeme gelebilecek; TTK madde 630 uyarınca şirket müdürlerinin görevden alınması, yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılması ve sınırlandırılması mahkemeden talep edilebilecek; ayrı bir yol olarak yine TTK madde 636/3 hükmü uyarınca şirketin feshi Mahkemeden talep edilebilecek ve de bağlılık yükümüne aykırı davranan ortaklar hakkında uğranılan zararın giderilmesi için genel hükümler uyarınca tazminat davası açılabilecektir.

A.                Eşit İşlem Yapma Yükümlülüğü

TTK’nın 627’nci maddesi hükmünde, “Müdürler ortaklara eşit şartlar altında eşit işlem yaparlar.” denilmektedir. Yürürlükten kaldırılan Ticaret Kanunu’nda olmayan bu düzenlemeyle, müdürlere ortaklar arasında bir ayrıma gitmesi ve ortaklara farklı uygulamalar yapması engellenmiştir. Ortaklar arasında farklı uygulamalar yapması ve ayrıma gidilmesi ancak şirketin esas sözleşmesinde öngörülen hallerde söz konusu olabilecektir. (6)

--------------------------

[1] Yürürlükten kaldırılan TTK’nın “Rekabet Yasağı” başlıklı 547’nci maddesinde, “Müdür olan bir ortak, diğer ortakların muvafakati olmadan şirketin uğraştığı ticaret dalında ne kendi ve ne de başkası hesabına iş göremeyeceği gibi başka bir işletmeye mesuliyeti tahdid edilmemiş ortak, komanditer ortak veya limited şirketin rızası azası sıfatiyle iştirak dahi edemez. Bu yasak, mukaveleye konacak hükümle bütün ortaklara teşmil edilebilir.” hükmü yer almaktaydı. Buna göre, bir limited şirketin müdürlerinin başka bir limited şirkete müdür ve ortak olmaları hali kanuni düzlemde rekabet yasağı kapsamına girmekteydi. Ancak, eski Kanundaki düzenlemeden farklı olarak, 6102 sayılı TTK madde 626’da rekabet yasağı kapsamına sadece müdürlerin gireceği şeklinde düzenleme getirilmiştir.

[2]TTK’nın 589’uncu maddesi uyarınca da şirket sözleşmesinde yapılacak bir değişiklik,“Aksi şirket sözleşmesinde öngörülmediği takdirde, şirket sözleşmesi, esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararıyla değiştirilebilir.”

[3]KARAHAN, Sami, Şirketler Hukuku, 2. Baskı, Konya, 2013, s.851

[4] 6762 sayılı Kanun, 6102 sayılı TTK 613’üncü madde anlamında bağlılık yükümüne ve rekabet yasağına yer vermemişti. Ortaklar için hem bağlılık yükümüne hem de rekabet yasağına yer vererek limited şirketin kişisel yönüne uygun bir düzenleme yapılmaya çalışıldığı maddenin gerekçesinde ifade edilmiştir.

[5] TEKİNALP, Ünal, Sermaye Ortaklarının Yeni Hukuku, 3. Bası, İstanbul, 2013, s.527

[6]   KARAHAN, Sami, Şirketler Hukuku, 2. Baskı, Konya, 2013, s.845
5N1K

Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri Hakkında Merak Edilen Sorular ve Cevapları

SİSTEM MEDYA

Sizin İçin Hazırladığımız Basılı ve Görsel Yayınlara Buradan Ulaşabilirsiniz



TIKLAYINIZ
Size yardımcı olabileceğimiz her konuda danışmanlarımıza ulaşmak için.