COVİD-19 EKONOMİ TEDBİR PAKETİ AÇIKLANDI
19 Mart 2020
TÜBİTAK PROJELERİNİN RAPOR GÖNDERİM TARİHLERİ ÜÇ AY ERTELENDİ
21 Mart 2020
A. GÜNDEM
Dünya genelinde ortaya çıkan salgın hastalık nedeniyle yurtdışından hammadde tedarik edilmemesi, siparişlerin iptal edilmesi ve hastalığın yayılmasını önleme gibi sebeplerle üretimin bir süre durma ihtimalinin bulunması nedeniyle kısa çalışma hakkında hukuki bilgilendirmelerimiz aşağıdadır.
B. KISA ÇALIŞMA
Kısa çalışma, üç ayı geçmemek üzere; işyerinde uygulanan çalışma süresinin, işyerinin tamamında veya bir bölümünde geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılmasını veya süreklilik koşulu aranmaksızın en az dört hafta süreyle faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması olarak tanımlanmıştır.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabileceği öngörülmüştür.
30.04.2011 tarih ve 27920 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kısa Çalışma Ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik hükümleri ile zorlayıcı sebep, işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumları olarak tanımlanmıştır.
B.1 İŞKUR'a Başvurulması
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre sigortalı sayılan kişileri hizmet sözleşmesine tabi olarak çalıştıran işverenin, kısa çalışma talebini, derhal gerekçeleri ile birlikte İŞKUR ile toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bir yazı ile bildirmesi gerekmektedir.
İşveren yapacağı bu bildirimde,
a) Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerin işyerine etkilerini ve zorlayıcı sebebin ne olduğunu,
b) İşyerinin unvanını, adresini, Toplu İş Sözleşmesi tarafı sendikayı ve sosyal güvenlik işyeri sicil numarasını,
c) Varsa iddialarını kanıtlayacak somut belgeleri belirtmek zorundadır.
İŞKUR tarafından yapılan inceleme esnasında; kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren liste, işveren tarafından Kurumca belirlenen formatta hazırlanarak, manyetik ve yazılı ortamda Kurum yetkilisine teslim edilir.
Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel krizin varlığı, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi ya da bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Kurum Yönetim Kurulunca karara bağlanmaktadır. Yönetim kurulu tarafından bu karar alınmadan, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle bağdaşmadığı halde, nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplere dayalı olarak yapıldığı tespit edilen başvurular Kurum tarafından reddedilmektedir.
Kısa çalışmanın İŞKUR tarafından kabul edilmesi halinde İşsizlik Sigortası Fonundan işçilere kısa çalışma ödeneğinin yanı sıra işçilerin genel sağlık sigorta primleri de ödenmektedir. Ne var ki, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekmektedir.
İşçilerin kısa çalışma ödeneğine hak kazanılabilmesi için,
a) İşverenin kısa çalışma talebinin İŞKUR tarafından uygun bulunması,
b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 50. maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması (Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlarda son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödenmiş olanlar) c) Kısa çalışmaya katılacaklar listesinde işçinin bilgilerinin bulunması, gerekmektedir.
B.2. Kısa Çalışma Ödeneği
Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150'sini geçemez.
Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde, çalışılmayan süreler için aylık olarak hesaplanmaktadır. Kısa çalışmanın günlük, haftalık veya aylık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı işyerinin gelenekleri ve işin niteliği dikkate alınarak işverence belirlenir.
Kısa çalışma yapan işçinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve kısa çalışma ödeneği miktarı, kısa çalışma yapılan süreyle orantılı olarak işveren ve Kurum tarafından ödenir.
Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir veya temlik edilemez.
İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir hükmü düzenlenmiştir.
Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39'uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının %150'sini geçemez. Kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemler 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür. Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
Zorlayıcı sebeplerle kısa çalışma yapılması halinde, kısa çalışma ödeneği ödemeleri 4857 sayılı Kanunun 24'üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve aynı Kanunun 40'ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu maddede yer alan kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya ve işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu kapsamda 2020 yılı için aylık kısa çalışma miktarları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
Dünya genelinde ortaya çıkan salgın hastalık nedeniyle yurtdışından hammadde tedarik edilmemesi, siparişlerin iptal edilmesi ve hastalığın yayılmasını önleme gibi sebeplerle üretimin bir süre durma ihtimalinin bulunması nedeniyle kısa çalışma hakkında hukuki bilgilendirmelerimiz aşağıdadır.
B. KISA ÇALIŞMA
Kısa çalışma, üç ayı geçmemek üzere; işyerinde uygulanan çalışma süresinin, işyerinin tamamında veya bir bölümünde geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılmasını veya süreklilik koşulu aranmaksızın en az dört hafta süreyle faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması olarak tanımlanmıştır.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen geçici olarak durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabileceği öngörülmüştür.
30.04.2011 tarih ve 27920 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kısa Çalışma Ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik hükümleri ile zorlayıcı sebep, işverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumları olarak tanımlanmıştır.
B.1 İŞKUR'a Başvurulması
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre sigortalı sayılan kişileri hizmet sözleşmesine tabi olarak çalıştıran işverenin, kısa çalışma talebini, derhal gerekçeleri ile birlikte İŞKUR ile toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bir yazı ile bildirmesi gerekmektedir.
İşveren yapacağı bu bildirimde,
a) Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerin işyerine etkilerini ve zorlayıcı sebebin ne olduğunu,
b) İşyerinin unvanını, adresini, Toplu İş Sözleşmesi tarafı sendikayı ve sosyal güvenlik işyeri sicil numarasını,
c) Varsa iddialarını kanıtlayacak somut belgeleri belirtmek zorundadır.
İŞKUR tarafından yapılan inceleme esnasında; kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren liste, işveren tarafından Kurumca belirlenen formatta hazırlanarak, manyetik ve yazılı ortamda Kurum yetkilisine teslim edilir.
Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel krizin varlığı, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi ya da bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Kurum Yönetim Kurulunca karara bağlanmaktadır. Yönetim kurulu tarafından bu karar alınmadan, genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle bağdaşmadığı halde, nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplere dayalı olarak yapıldığı tespit edilen başvurular Kurum tarafından reddedilmektedir.
Kısa çalışmanın İŞKUR tarafından kabul edilmesi halinde İşsizlik Sigortası Fonundan işçilere kısa çalışma ödeneğinin yanı sıra işçilerin genel sağlık sigorta primleri de ödenmektedir. Ne var ki, işçinin kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, hizmet akdinin feshi hariç işsizlik sigortası hak etme koşullarını yerine getirmesi gerekmektedir.
İşçilerin kısa çalışma ödeneğine hak kazanılabilmesi için,
a) İşverenin kısa çalışma talebinin İŞKUR tarafından uygun bulunması,
b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun 50. maddesine göre çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması (Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlarda son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödenmiş olanlar) c) Kısa çalışmaya katılacaklar listesinde işçinin bilgilerinin bulunması, gerekmektedir.
B.2. Kısa Çalışma Ödeneği
Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150'sini geçemez.
Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde, çalışılmayan süreler için aylık olarak hesaplanmaktadır. Kısa çalışmanın günlük, haftalık veya aylık çalışma süresi içerisinde yapılacağı zaman aralığı işyerinin gelenekleri ve işin niteliği dikkate alınarak işverence belirlenir.
Kısa çalışma yapan işçinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve kısa çalışma ödeneği miktarı, kısa çalışma yapılan süreyle orantılı olarak işveren ve Kurum tarafından ödenir.
Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir veya temlik edilemez.
İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir hükmü düzenlenmiştir.
Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60'ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39'uncu maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının %150'sini geçemez. Kısa çalışma ödeneğinden yararlananlara ait sigorta primlerinin aktarılması ve sağlık hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işlemler 5510 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür. Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülür.
Zorlayıcı sebeplerle kısa çalışma yapılması halinde, kısa çalışma ödeneği ödemeleri 4857 sayılı Kanunun 24'üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve aynı Kanunun 40'ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu maddede yer alan kısa çalışma ödeneğinin süresini altı aya kadar uzatmaya ve işsizlik ödeneğinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu kapsamda 2020 yılı için aylık kısa çalışma miktarları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
B.3. Kısa Çalışma Ödeneğinin Kesilmesi
İşverenin, kısa çalışma uygulaması devam ederken, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu Kurum birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmesi zorunludur. Bildirimde belirtilen tarih itibariyle kısa çalışma sona erer. Geç bildirimlere ilişkin oluşan yersiz ödemeler yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.
Kısa çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silâh altına alınması, herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması hallerinde veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması durumunda geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun başladığı tarih itibariyle kısa çalışma ödeneği kesilir.
C. SONUÇ ve DEĞERLENDİRME
Görüldüğü üzere, salgın hastalık sebebiyle üretimin durması halinde, zorlayıcı sebeplerin gerçekleştiğinden bahisle işyerinde sendika mevcutsa sendikaya da bildirimde bulunulmak kaydıyla yukarıda ayrıntılarıyla belirttiğimiz şartların mevcut olması halinde İŞKUR'a kısa çalışma talebiyle başvuruda bulunulması mümkündür.
Bilgiyi Tecrübeyle Güce Dönüştürüyoruz...
İşverenin, kısa çalışma uygulaması devam ederken, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu Kurum birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmesi zorunludur. Bildirimde belirtilen tarih itibariyle kısa çalışma sona erer. Geç bildirimlere ilişkin oluşan yersiz ödemeler yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.
Kısa çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silâh altına alınması, herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması hallerinde veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması durumunda geçici iş göremezlik ödeneğine konu olan sağlık raporunun başladığı tarih itibariyle kısa çalışma ödeneği kesilir.
C. SONUÇ ve DEĞERLENDİRME
Görüldüğü üzere, salgın hastalık sebebiyle üretimin durması halinde, zorlayıcı sebeplerin gerçekleştiğinden bahisle işyerinde sendika mevcutsa sendikaya da bildirimde bulunulmak kaydıyla yukarıda ayrıntılarıyla belirttiğimiz şartların mevcut olması halinde İŞKUR'a kısa çalışma talebiyle başvuruda bulunulması mümkündür.
Bilgiyi Tecrübeyle Güce Dönüştürüyoruz...
