2025 YILI İÇİN YENİDEN DEĞERLEME UYGULAMASI İLE VERGİ AVANTAJI OLUŞTURMAK MÜMKÜN!

Bilindiği üzere 7571 sayılı Kanun ve VUK Geçici 37. madde uyarınca, 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi uygulaması ertelenmiştir. Bu erteleme, enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönemlerde uygulanabilen VUK Mükerrer 298/Ç maddesi kapsamındaki “Sürekli Yeniden Değerleme” imkanını tekrar mümkün hale getirmiştir.

VUK Mükerrer 298/Ç maddesi kapsamında düzenlenen “Sürekli Yeniden Değerleme” uygulaması, özellikle enflasyon düzeltmesinin ertelendiği 2025-2027 döneminde firmalara mali ve vergisel açıdan önemli avantajlar sunmaktadır.

Firmaların bu uygulamadan elde edebileceği temel avantajlar şunlardır:

• Vergisiz Değer Artışı: Sürekli yeniden değerleme uygulamasında, hesaplanan değer artışı üzerinden herhangi bir vergi ödenmesi söz konusu değildir. Bu durum, %2 vergi ödenerek yapılan “Tek Seferlik Yeniden Değerleme” (VUK Geçici 32) uygulamasına göre en büyük avantajlardan biridir.

• Amortisman Giderlerinin Artması: İktisadi kıymetler yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için amortismanlar da bu yeni ve yüksek değerler üzerinden ayrılmaya devam eder. Bu durum, firmanın amortisman giderlerini artırarak vergi matrahının düşmesini ve dolayısıyla vergi tasarrufu sağlanmasını mümkün kılar.

• Özkaynak Yapısının Güçlenmesi: Yeniden değerleme sonucunda oluşan farklar, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabına (“522- M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları”) kaydedilir. Bu işlem, firmanın özkaynak yapısını ve aktif büyüklüğünü güncel değerlere taşıyarak mali tabloların daha güçlü görünmesini sağlar.

• Finansman Gider Kısıtlamasında Avantaj: Özkaynakların değerinin artması, firmaların “finansman gider kısıtlaması” hesaplamalarında daha avantajlı konuma gelmesini sağlayarak vergi yükünü azaltabilir.

• Vergisiz Sermaye Artırımı İmkanı: Fon hesabında biriken tutarlar, istenildiği takdirde kısmen veya tamamen sermayeye ilave edilebilir. Bu işlem bir kâr dağıtımı sayılmaz ve herhangi bir vergilemeye tabi tutulmadan işletmenin sermaye yapısının güçlendirilmesine olanak tanır.

• Gerçek Değerlerle Raporlama: Enflasyon nedeniyle maliyet bedeli düşük kalmış varlıklar, ilan edilen endeksler kullanılarak değerleme gününe taşınır. Böylece işletme varlıklarının bilançoda gerçeğe daha yakın değerlerle yer alması sağlanır.

1. Uygulama Kapsamı (Kimler Yapabilir / Yapamaz?)

• Yararlanabilecekler:
      ◦ Tam mükellefiyete tabi olan ve bilanço esasına göre defter tutan; kollektif, adi komandit, adi şirketler dahil gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri.

• Yararlanamayacaklar:

      ◦ Dar mükellefiyet esasında vergilendirilenler.

      ◦ İşletme hesabı veya serbest meslek kazanç defteri tutanlar.

      ◦ Kayıtlarını Türk Lirası dışında bir para birimiyle tutanlar.

      ◦ Münhasıran altın ve gümüş imalatı/satımı ile iştigal edenler.

2. Yeniden Değerleme Yöntemlerinin Karşılaştırılması

3. Uygulama ve Hesaplama Esasları

• İhtiyarilik: Yeniden değerleme zorunlu olmayıp seçimlik bir haktır; varlıkların tamamı veya bir kısmı için uygulanabilir.

• Değerleme Oranı: 2025 yılı sonu için ilan edilen yeniden değerleme oranı %25,49‘dur.

• Esas Alınacak Değer: Enflasyon düzeltmesi yapılmış son bilanço (31.12.2024) değerleri esas alınır.

• Amortisman Durumu: Amortismanın geçmiş yıllarda eksik ayrılmış veya hiç ayrılmamış olması durumunda, değerleme yapılırken amortismanlar tam ayrılmış varsayılır.

• Yeni Alınan Varlıklar: Hesap dönemi içinde aktife giren (2025’te alınan) iktisadi kıymetler için o yıl yeniden değerleme yapılamaz.

• Maliyet Unsurları: Aktifleştirilen yıla ait kur farkı ve faizler kapsama girerken, sonraki yıllarda maliyete eklenenler değerleme dışı tutulmalıdır.

4. Muhasebe Kayıtları ve Fon Hesabı

• Hesaplanan değer artışı, bilançonun pasifinde “522- M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları” gibi özel bir fon hesabına alınır.

• Bu fon hesabı sermayeye ilave edilebilir ve bu işlem kar dağıtımı sayılmaz.

• Ancak fonun sermayeye ilave dışında başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi (tasfiye dahil) durumunda vergilendirme yapılır.

5. Temel Avantajlar ve Hatırlatmalar

• Amortisman Gideri Artışı: Varlıkların değeri arttığı için ayrılacak amortisman gideri de artar ve bu durum vergi matrahını düşürür.

• Özkaynak Güçlenmesi: Şirketin özkaynak yapısı ve aktif büyüklüğü güncel değerlere taşınarak mali tablolar iyileşir.

• Finansman Gider Kısıtlaması: Özkaynakların artması, finansman gider kısıtlamasında avantaj sağlar.

• Geçmişe Dönük Uygulama: Bir yıl yapılmayan değerleme işlemi için daha sonra geçmişe dönük hak iddia edilemez.

Örnek: Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen, hesap dönemi takvim yılı olan (A) A.Ş.’nin 31/12/2024 tarihi itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan ve 2018 yılında peşin bedelle iktisap edilmiş olan bir makinenin maliyet bedeli 200.000 TL ve 31/12/2024 tarihli bilançosunda birikmiş amortismanı 60.000 TL’dir. Söz konusu makinenin faydalı ömrü 20 yıl, normal amortisman oranı ise %5 olup, 2024 yılında amortisman ayrılmamıştır.

Makinenin, 2025 yılı yeniden değerleme oranı %25,49 varsayılarak, hesap dönemi sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması halinde, yeniden değerlemeye ilişkin hesaplamalar aşağıdaki şekilde olacaktır. (Söz konusu makinenin 213 sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutulmadığı varsayılmıştır.)

Değer artışının hesabında, yeniden değerleme öncesi ve sonrası net bilanço aktif değerleri olarak, değerlemenin yapılacağı hesap dönemi sonu itibarıyla makinenin yasal defter kayıtlarında yer alan değeri ile bu makine için ayrılmış olup bilançonun pasifinde gösterilen birikmiş amortismanları (önceki dönemlerde ayrılmamış olanlar dahil) arasındaki fark ve bunların yeniden değerleme sonrası bulunan tutarları arasındaki fark dikkate alınacaktır.

Özetle; Yeniden değerleme, eski bedelle kalmış bir varlığın üzerine güncel enflasyon etiketini yapıştırmak gibidir; böylece varlığın gerçek değeri kağıt üzerinde görünür hale gelir ve gider yazma (amortisman) kapasitesi güncellenir.

* 2019 ile 2023 yılı için ayrılan amortisman tutarı 60.000 TL + 2024 Yılında Ayrılmamış olan amortisman tutarı 10.000 TL : 70.000 TL Toplam Amortisman

253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı: 50.980 TL

522 MDV Yeniden Değerleme Artışları: 33.137,00

257 Birikmiş Amortismanlar: 17.843,00

1. 1. 213 sayılı Karnın mük.298. madde

                   Makinesi Değer Artışı

Mük. 298. madde kapsamında yeniden değerleme işlemi

• YENİDEN DEĞERLEME ile 2025 yılında ilave oluşan gider 2.549 TL’dir.

Her türlü soru ve görüşleriniz için bizlere info@sistemglobal.com.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

Şirketinizin Kuruluşundan Globalleşmesine Kadar Her Adımda Sizinle Birlikte Yürüyoruz…