KRİPTO PARALARIN HACZİ

Bir kişinin malvarlığında bulunan, karşılığı ekonomik bir değer ile ölçülebilen her türlü varlık haczin konusunu oluşturmaktadır. Söz konusu varlık özelinde bir haciz yasağı söz konusu değil ise hacze engel bir durum olmadığını söylemek mümkündür. İcra İflas Kanunu’nun (“İİK”) 82-84. Maddeleri haczi caiz olmayan malları ve hakları düzenlemiştir. Kripto paraların alış-satışlarında kullanıcılar, karşılığında bir ekonomik değer elde ettikleri ve haczi caiz olmayan mal ve haklar arasında sayılmadığı tartışmasız bir gerçektir.

Kripto paraların gayrimenkul olmadığı tartışmaya açık bir konu değildir. Kripto paraların “ne” olarak sınıflandırdığımız ise onun hacze konu olan borcun tahsiline ilişkin bir tartışmadır. Bu kapsamda söz konusu kripto paraların kimin mülkiyetinde bulunduğunun tespitinin yapılması gerekmektedir. Türkiye’de bulunan kripto para alım satımına aracılık eden şirketler, kullanıcılarının kim olduğu bilgisine sahip olmakla birlikte, bunu kayıt altına almak ve kanıtlayabilmek adına kullanıcılarının kimlik bilgilerini talep etmekte, söz konusu verileri muhafaza etmektedir. Bu kapsamda söz konusu kripto paranın kime ait olduğu yani kimin mülkiyetinde bulunduğu rahatlıkla tespit edilebilmektedir.

Kripto paraların hukuki statüsünün belirlenmesi hacze konu olan borcun tahsiline ilişkin bir tartışmadır. İcra Hukukundaki genel kural alacaklının para ile tatmin edilmesidir. Taraflar arasında özel bir anlaşma olmadıkça borçlu, borcunu para ile ödemek durumundadır. Hal böyle olunca kripto paraların hukuki olarak “menkul kıymet”, “emptia” veya “para” olup olmadığı tartışması ikincil bir tartışma boyutunda kalacaktır. Bu kapsamda taraflar aralarında başkaca bir anlaşma yapmadıkça kripto paraların hukuki statüleri ne olarak belirlenirse belirlensin söz konusu kripto para, paraya çevrilmek suretiyle alacaklı tatmin edilecektir. Mekul kıymet veya emptia olarak kabul görmesi durumunda taşınır ve taşınmaz malların paraya çevrilmesinde uygulanan usul uygulanabilecek, para olarak kabul görmesi durumunda ise kripto para, TL cinsine dönüştürülerek alacaklı tatmin edilecektir.  Söz konusu kripto paranın paraya çevrilmesi esnasında kullanıcının cüzdanına erişilmesi gerektiğini de belirtmekte yarar vardır.

Borçlunun üçüncü kişilerde bulunan mallarının haczi İİK’nın 89. maddesi uyarınca düzenlenmiştir. İİK’nın ilgili maddesi kripto para alım-satımına aracılık eden şirketler bakımından da işletilebilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Bu kapsamda İcra Müdürlüğü tarafından 89/1 haciz ihbarnamesini alan şirket, kullanıcıya ait ve malvarlığında bulunan kripto paralar hakkında bilgileri vermekle yükümlü olacaktır. Kripto paraların paraya çevrilmesi aşamasında kullanıcıların cüzdanlarına erişim zorunluluğu ve bunun uygulamada ne şekilde işletileceği karşımıza çıkacak uyuşmazlıklarla birlikte bizlere yol gösterecektir.